Quy định thị thực và điều kiện làm việc thay đổi theo nước và theo thời gian — luôn kiểm thông tin của cơ quan di trú nước đó tại thời điểm bạn tốt nghiệp.
Sinh viên quốc tế hay lập kế hoạch tìm việc vào học kỳ cuối. Ở phần lớn nước, đó là muộn — vì thứ nhà tuyển dụng tìm là kinh nghiệm bạn tích luỹ trong lúc học.
Hiểu diện thị thực trước khi hiểu thị trường
Nhiều nước có diện cho người mới tốt nghiệp ở lại tìm việc một thời gian nhất định. Điều kiện, thời hạn và thủ tục khác nhau và thay đổi theo chính sách.
Ba điều phải biết từ năm thứ nhất: diện đó có tồn tại ở nước bạn học không, thời hạn bao lâu, và thủ tục phải làm trước hay sau khi thị thực sinh viên hết hiệu lực.
Nhiều người mất cơ hội không vì thiếu việc mà vì làm thủ tục muộn.
Thực tập: yếu tố quyết định
Ở phần lớn thị trường, người tốt nghiệp có kinh nghiệm thực tập đúng ngành có lợi thế lớn hơn người có điểm cao mà chưa làm gì.
Bắt đầu tìm từ năm thứ hai, kể cả vị trí ngắn hoặc bán thời gian. Dùng dịch vụ hỗ trợ nghề nghiệp của trường — đây là nguồn nhiều sinh viên quốc tế không dùng tới.
Nếu ngành của bạn khó tìm thực tập, thay bằng dự án thật: làm cho một tổ chức phi lợi nhuận, tham gia dự án nghiên cứu của giảng viên, hoặc xây một sản phẩm nhỏ có người dùng.
Hồ sơ theo chuẩn địa phương
Sơ yếu lý lịch mỗi nước có thông lệ khác nhau về độ dài, thông tin cá nhân được ghi, và cách trình bày. Dùng mẫu của nước đó, đừng dịch nguyên mẫu Việt Nam.
Viết theo kết quả, không theo nhiệm vụ: thay vì "phụ trách mạng xã hội", viết bạn đã làm gì và kết quả ra sao.
Thư xin việc viết riêng cho từng nơi, nêu rõ vì sao công ty đó và bạn làm được gì cho họ. Thư chung chung gửi hàng loạt cho tỉ lệ phản hồi rất thấp.
Ngôn ngữ
Ở nước không dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ làm việc, năng lực tiếng bản địa thường là điều kiện quyết định, kể cả với ngành kỹ thuật.
Học từ năm đầu, đặt mục tiêu tới mức phỏng vấn được. Đây là khoản đầu tư đổi hẳn số cơ hội bạn tiếp cận được.
Thực tế về thị trường
Các ngành kỹ thuật, công nghệ thông tin, y tế và một số ngành kỹ năng cao thường có nhu cầu và có cơ chế bảo lãnh dễ hơn.
Các ngành xã hội, nhân văn, truyền thông khó hơn với người nước ngoài, phần vì yêu cầu ngôn ngữ và bối cảnh văn hoá.
Quy mô công ty cũng quan trọng: công ty lớn có bộ phận quen làm thủ tục bảo lãnh; công ty nhỏ thường không muốn vướng giấy tờ, dù họ thích bạn.
Mạng lưới, không phải nộp hồ sơ hàng loạt
Phần lớn cơ hội đến qua người: giảng viên, cựu sinh viên, người bạn gặp ở hội thảo, đồng nghiệp ở chỗ thực tập.
Cách làm cụ thể: mỗi tháng nói chuyện với một người đang làm ngành bạn nhắm, hỏi về công việc của họ chứ không xin việc. Quan hệ xây trước khi cần mới dùng được.
Phương án dự phòng
Lập sẵn hai hướng: nếu không tìm được việc trong thời hạn thị thực thì làm gì — học tiếp lên bậc cao hơn, chuyển sang nước khác, hay về nước.
Về nước không phải thất bại. Nhưng về nước có kế hoạch — đã giữ liên lạc với mạng lưới trong nước, đã tìm hiểu thị trường — rất khác về nước vì hết lựa chọn.
Điểm trung bình có quan trọng khi xin việc ở nước ngoài?
Có ở một số ngành và một số công ty lớn, nhưng nhiều nơi quan tâm kinh nghiệm và kỹ năng chứng minh được hơn. Đừng bỏ kinh nghiệm để tối đa hoá điểm.
Không có kinh nghiệm thực tập thì còn cơ hội không?
Còn, nhưng khó hơn. Hãy bù bằng dự án thật, công việc bán thời gian liên quan, hoặc chứng chỉ chuyên môn được thị trường thừa nhận.
Nên xin việc từ khi nào?
Tuỳ nước và ngành; nhiều thị trường tuyển người mới tốt nghiệp theo mùa, bắt đầu trước khi bạn tốt nghiệp nhiều tháng. Hỏi bộ phận hỗ trợ nghề nghiệp của trường về lịch của ngành bạn.
Công ty nhỏ có bảo lãnh thị thực không?
Có thể, nhưng thường ngại vì thủ tục. Hãy chuẩn bị sẵn thông tin về diện thị thực để giải thích cho họ — nhiều trường hợp công ty từ chối chỉ vì không biết quy trình.
