Thương lượng lương và điều kiện cho công việc đầu tiên

Sau vòng phỏng vấn cuối, nhà tuyển dụng đưa ra một mức lương. Phần lớn người mới ra trường nói cảm ơn và nhận.

Ở nhiều nơi, con số đó là điểm khởi đầu chứ không phải kết luận — và việc không biết điều này khiến người ta bỏ qua một khoản chênh lệch tích luỹ qua nhiều năm.

Vì sao người mới ngại

Bốn lý do, và cả bốn đều hiểu được:

Sợ mất cơ hội. Đây là nỗi lo lớn nhất. Trên thực tế, một đề nghị thương lượng chừng mực hiếm khi làm mất lời mời — nhà tuyển dụng đã bỏ công qua nhiều vòng để chọn bạn.

Không biết mức nào là hợp lý.

Cảm thấy mình chưa có gì để đòi hỏi.

Không biết rằng được phép. Nhiều người chỉ đơn giản chưa từng nghe rằng đây là việc bình thường.

Tìm hiểu mức thị trường trước

Đây là việc phải làm trước khi nói chuyện, vì thương lượng mà không có căn cứ thì chỉ là đòi hỏi.

Bốn nguồn:

Hỏi người đã đi làm ở vị trí tương tự — anh chị khoá trên, người quen trong ngành. Hỏi khoảng chứ không hỏi con số cụ thể của họ: "mức khởi điểm cho vị trí này thường trong khoảng nào".

Các khảo sát lương của ngành, nếu có.

Tin tuyển dụng cùng vị trí — một số có công bố khoảng lương.

Bộ phận hỗ trợ việc làm của trường — nhiều nơi có dữ liệu về đầu ra của các khoá trước.

Mục tiêu: biết một khoảng, không phải một con số. Và biết mình đang ở đâu trong khoảng đó dựa trên những gì mình có.

Thời điểm

Ba nguyên tắc:

Không nêu con số trước khi có lời mời. Nếu được hỏi mức mong muốn ở vòng đầu, trả lời rằng bạn muốn tìm hiểu thêm về vị trí trước, và hỏi lại khoảng của họ.

Thương lượng sau khi nhận được lời mời chính thức — đó là lúc vị thế của bạn mạnh nhất, vì họ đã quyết định chọn bạn.

Xin thời gian suy nghĩ. "Cho tôi xin hai ngày để cân nhắc" là câu hoàn toàn bình thường và nó cho bạn thời gian chuẩn bị.

Những gì ngoài lương

Với công việc đầu tiên, nhiều khoản này có giá trị dài hạn hơn chênh lệch lương — và chúng cũng dễ được đồng ý hơn:

Đào tạo và chi phí học thêm — khoá học, chứng chỉ chuyên môn.

Nội dung công việc — được tham gia loại dự án nào. Đây là thứ quyết định bạn học được gì trong hai năm đầu, và nó đáng thương lượng hơn vài phần trăm lương.

Thời điểm xét tăng lương — ví dụ xét lại sau sáu tháng thay vì sau một năm. Đây là cách giải quyết tốt khi bên kia không tăng được mức khởi điểm.

Giờ giấc và hình thức làm việc.

Ngày phép và các phúc lợi.

Hỗ trợ chi phí ban đầu nếu phải chuyển chỗ ở.

Cách diễn đạt

Bốn nguyên tắc:

Bày tỏ sự quan tâm trước. "Tôi rất muốn nhận vị trí này" — rồi mới tới phần trao đổi.

Nêu căn cứ, không nêu nhu cầu. "Theo tìm hiểu của tôi, mức khởi điểm cho vị trí này thường trong khoảng X" thuyết phục hơn "tôi cần nhiều hơn để trang trải".

Nêu mình mang gì tới. Kỹ năng cụ thể, kinh nghiệm thực tập, dự án đã làm.

Đề nghị một con số hoặc một khoảng cụ thể, không nói chung chung. Và chuẩn bị sẵn một mức mình chấp nhận được.

Giọng nên là giọng của một cuộc trao đổi giữa hai bên đang cùng muốn đi tới thoả thuận — không phải giọng mặc cả và cũng không phải giọng xin.

Khi họ không thay đổi được

Ba phản ứng:

Hỏi vì sao. Nếu là thang lương cố định của tổ chức thì đó là ràng buộc thật, và khi đó chuyển sang thương lượng các khoản khác.

Đề nghị xét lại sớm — sau sáu tháng, gắn với các tiêu chí cụ thể. Ghi vào văn bản.

Nhận và làm tốt. Với công việc đầu tiên, kinh nghiệm và những gì học được thường quan trọng hơn mức lương khởi điểm — miễn là mức đó đủ sống.

Khi không nên thương lượng

Ba trường hợp:

Khi mức đưa ra đã trên khoảng thị trường.

Khi tổ chức có thang lương công khai và cố định.

Khi bạn đã hỏi và họ đã nói rõ là mức cuối — quay lại lần thứ hai với cùng một đề nghị thì không có tác dụng và gây ấn tượng xấu.

Trước khi ký

Bốn việc:

Đọc hợp đồng, gồm cả phần thời gian thử việc và điều kiện chấm dứt.

Kiểm mọi thứ đã thoả thuận bằng lời có trong văn bản không — cái gì không ghi thì coi như chưa có.

Hỏi rõ về lương thử việc và thời điểm chuyển sang mức chính thức.

Giữ một bản của mọi thư từ trao đổi.