Hoà nhập trong chương trình quốc tế: những gì ít ai chuẩn bị

Trong chuẩn bị cho một chương trình quốc tế — dù ở nước ngoài hay ở Việt Nam với giảng viên nước ngoài — phần được lo nhất là ngôn ngữ và giấy tờ.

Nhưng với nhiều sinh viên, phần khó nhất trong năm đầu không phải hai thứ đó. Nó là một loạt quy ước về cách học và cách làm việc khác với những gì họ đã quen.

Bốn khác biệt về cách học

Đọc trước khi lên lớp là bắt buộc, không phải tuỳ chọn. Nhiều môn giả định sinh viên đã đọc tài liệu, và giờ học dành cho thảo luận chứ không cho trình bày nội dung. Sinh viên chưa đọc thì cả buổi học không theo được và cũng không tham gia được.

Đây là khác biệt gây vấp nhiều nhất trong tháng đầu.

Điểm được chia cho nhiều thành phần. Bài giữa kỳ, bài tập, tham gia thảo luận, dự án nhóm — thi cuối kỳ chỉ là một phần. Nghĩa là điểm được quyết định dần trong cả kỳ, không phải trong một buổi.

Có ý kiến riêng được đánh giá cao hơn trình bày lại nội dung. Một bài viết tóm tắt chính xác các tài liệu mà không có lập luận của người viết thường chỉ đạt mức trung bình.

Trích dẫn được kiểm nghiêm. Các quy ước khác với những gì nhiều sinh viên đã quen, và vi phạm ngoài ý muốn là chuyện xảy ra thường xuyên.

Phát biểu trong lớp

Đây là phần nhiều sinh viên Việt Nam thấy khó nhất, và nó thường được tính vào điểm.

Ba lý do khiến nó khó, và không lý do nào là do thiếu năng lực:

Thói quen chỉ nói khi được gọi và khi chắc chắn đúng.

Lo về tiếng Anh — sợ nói sai ngữ pháp hoặc phát âm.

Cảm giác ý kiến của mình không đủ mới để đáng nói.

Bốn cách vào, theo thứ tự dễ:

Đặt câu hỏi thay vì nêu ý kiến. "Em chưa rõ chỗ này" là phát biểu hợp lệ, và nó dễ hơn nhiều so với việc phải có một quan điểm.

Chuẩn bị trước một câu. Khi đọc tài liệu, ghi lại một câu hỏi hoặc một nhận xét. Có sẵn thì nói được; không có sẵn thì không.

Nối vào ý của người khác. "Em đồng ý với bạn A, và em nghĩ thêm là..." — đây là dạng phát biểu được chấp nhận hoàn toàn và nó không đòi phải có ý hoàn toàn mới.

Nói trong nhóm nhỏ trước. Nhiều môn có phần thảo luận nhóm trước khi thảo luận cả lớp — đó là chỗ tập.

Và một điều đáng biết: giảng viên không kỳ vọng tiếng Anh hoàn hảo. Ý kiến rõ ràng nói bằng tiếng Anh có lỗi được đánh giá cao hơn nhiều so với sự im lặng.

Làm việc nhóm

Bốn khác biệt hay gây căng thẳng:

Nêu bất đồng trực tiếp là bình thường. "Tôi không đồng ý với cách này vì..." không phải một sự xúc phạm — và việc im lặng khi không đồng ý rồi làm theo cách mình nghĩ thì mới gây vấn đề.

Chia việc rõ ràng ngay từ đầu. Ai làm gì, hạn nào — ghi lại. Cách làm mờ ranh giới rồi ai rảnh thì làm thường dẫn tới một người gánh hết.

Nếu một thành viên không làm phần của mình, nêu ra sớm. Ở nhiều nơi, việc báo với giảng viên là quy trình bình thường chứ không phải mách. Nhưng nêu trong nhóm trước.

Đúng giờ và giữ hạn được coi trọng hơn ở nhiều môi trường khác.

Quan hệ với giảng viên

Ba điều khác:

Giờ tiếp sinh viên là để dùng. Đây là thời gian giảng viên dành riêng cho việc gặp sinh viên, và ở nhiều nơi rất ít người tới. Tới với một câu hỏi cụ thể là cách nhanh nhất để được biết tới.

Xưng hô thường ít trang trọng hơn, nhưng điều này khác nhau theo nước và theo người — quan sát cách người khác làm.

Hỏi lại về điểm là bình thường nếu hỏi đúng cách: nêu cụ thể chỗ nào mình cho là chấm chưa đúng, kèm lý do — không phải xin thêm điểm.

Kết bạn

Đây là phần khó và nó ảnh hưởng tới mọi thứ khác.

Bốn việc có tác dụng:

Tháng đầu là cửa sổ quan trọng nhất. Các nhóm bạn hình thành nhanh trong vài tuần đầu, và sau đó khó vào hơn nhiều. Nhận mọi lời mời trong tháng đầu, kể cả khi mệt.

Tham gia một hoạt động có nhịp đều — câu lạc bộ, đội thể thao, nhóm tình nguyện. Gặp cùng một nhóm người hằng tuần là cách kết bạn hiệu quả hơn nhiều so với các sự kiện lớn.

Đừng chỉ ở trong cộng đồng người Việt. Nó là chỗ dựa quan trọng và cần thiết — nhưng nếu nó là toàn bộ đời sống xã hội thì cả tiếng lẫn trải nghiệm đều không tiến.

Chủ động đề nghị. Rủ đi ăn, rủ học nhóm. Ở nhiều nền văn hoá, người ta chờ được rủ chứ không tự rủ — nên nếu cả hai bên cùng chờ thì không có gì xảy ra.

Giai đoạn khó trong năm đầu

Nhiều người trải qua một giai đoạn khó vào khoảng tháng thứ hai tới thứ tư: hứng thú ban đầu đã hết, mọi thứ vẫn lạ, và nhớ nhà.

Đây là hiện tượng phổ biến và nó thường qua. Bốn việc giúp:

Giữ một hai thói quen từ nhà — món ăn, giờ gọi về, một hoạt động quen.

Nói với ai đó — một người bạn, một người trong cộng đồng, hoặc dịch vụ tư vấn của trường.

Đặt các mốc nhỏ để mong tới.

Không quyết định lớn trong giai đoạn này.

⚠️ Nếu kéo dài quá vài tuần, ảnh hưởng tới giấc ngủ, ăn uống hoặc việc học, hãy tìm tới dịch vụ tư vấn tâm lý của trường. Gần như mọi trường đều có, thường miễn phí, và việc dùng nó là hoàn toàn bình thường.

Một việc nên làm trong tuần đầu

Tìm và ghi lại ba thứ: văn phòng hỗ trợ sinh viên quốc tế ở đâu, dịch vụ tư vấn tâm lý liên hệ thế nào, và ai là cố vấn học tập của mình.

Ba thông tin này mất mười phút để tìm khi mọi thứ đang ổn, và rất khó tìm khi đang cần.