Trao đổi một kỳ ở nước ngoài là trải nghiệm tốt nhưng nó đòi tiền, thời gian và thủ tục. Phần lớn sinh viên không đi được — và điều đó không có nghĩa là không có cách nào tiếp xúc với môi trường học thuật quốc tế.
Vấn đề là chất lượng của các hình thức trực tuyến chênh nhau rất xa, và nhiều thứ được quảng cáo là "quốc tế" thật ra không có gì.
Các hình thức
Sáu hình thức, xếp theo mức giá trị thực tế:
Dự án chung giữa các lớp ở hai nước. Sinh viên hai bên làm chung một bài tập lớn trong vài tuần tới một học kỳ. Đây là hình thức có giá trị cao nhất vì nó có làm việc thật với người thật, và nhiều trường đã có sẵn mà sinh viên không biết.
Học phần trực tuyến của trường đối tác có tính tín chỉ — nếu trường mình có thoả thuận.
Hội thảo và cuộc thi trực tuyến có vòng làm việc nhóm quốc tế.
Khoá học mở của các trường nước ngoài — nội dung tốt, nhưng thường là học một mình.
Nhóm nghiên cứu hoặc dự án cộng đồng mở mà bạn tham gia đóng góp từ xa.
Các buổi nói chuyện, seminar mở — dễ tham gia nhất và ít giá trị nhất nếu chỉ ngồi nghe.
Điều phân biệt chương trình có giá trị
Bốn câu hỏi:
Có làm việc thật với người khác không, hay chỉ xem nội dung? Đây là câu quan trọng nhất. Xem bài giảng của một trường lớn là học nội dung — hữu ích, nhưng nó không phải trải nghiệm quốc tế.
Có sản phẩm cuối không? Một bài trình bày, một báo cáo, một sản phẩm nhóm — thứ bạn có thể đưa vào hồ sơ.
Có được đánh giá và nhận xét không?
Ai đứng sau? Một trường, một hiệp hội chuyên môn, hay một đơn vị thương mại không rõ.
Cẩn thận với các chương trình thu phí
Nhiều chương trình "thực tập quốc tế trực tuyến" hoặc "chứng chỉ toàn cầu" thu phí không nhỏ. Bốn dấu hiệu cần thận trọng:
Không nói rõ ai dạy và họ là ai.
Nội dung mô tả toàn từ chung chung — kỹ năng lãnh đạo toàn cầu, tư duy thế kỷ mới — mà không có đề cương cụ thể.
Nhấn mạnh vào chứng chỉ hơn vào nội dung. Một chứng chỉ mà nhà tuyển dụng chưa từng nghe tên không có giá trị trong hồ sơ.
Gấp gáp và giảm giá có hạn. Chương trình đào tạo nghiêm túc không bán theo cách đó.
Cách kiểm nhanh: tìm tên chương trình cùng với tên trường hoặc hiệp hội mà nó nhắc tới, xem hai bên có thật sự liên quan không.
Chuẩn bị
Bốn việc trước khi tham gia một dự án chung:
Kiểm thiết bị và đường truyền — và có phương án dự phòng cho buổi quan trọng.
Chuẩn bị phần giới thiệu bản thân — hai ba câu, tập trước. Buổi đầu tiên định vị bạn trong nhóm.
Xem lịch theo múi giờ của các bên. Nhóm ở châu Âu hay châu Mỹ thì giờ họp sẽ rơi vào tối hoặc đêm của mình — biết trước để thu xếp.
Chuẩn bị tinh thần cho việc nghe không kịp lúc đầu. Điều này bình thường và nó cải thiện sau vài buổi. Cách xử lý: xin ghi âm hoặc xin tài liệu trước buổi họp.
Cách tham gia để có kết quả
Bốn việc, và chúng quyết định bạn ra khỏi chương trình với cái gì:
Nhận một phần việc rõ ràng trong nhóm, càng sớm càng tốt. Người không nhận phần nào cụ thể sẽ trôi tới cuối mà không có gì để nói về đóng góp của mình.
Nói trong mọi buổi, dù ngắn. Im lặng vài buổi đầu thì tới buổi sau rất khó xen vào.
Giữ liên hệ với một hai người sau khi chương trình kết thúc. Đây là thứ có giá trị dài nhất và hầu như không ai làm.
Lưu lại sản phẩm — bản báo cáo, bài trình bày, ảnh chụp màn hình nhóm làm việc.
Dùng vào hồ sơ thế nào
Ba nguyên tắc:
Mô tả việc đã làm, không mô tả chương trình. "Tham gia chương trình hợp tác quốc tế" không nói gì; "làm phần phân tích dữ liệu trong nhóm năm người gồm sinh viên ba nước, sản phẩm là báo cáo về..." thì nói được nhiều.
Nêu kỹ năng cụ thể thu được — làm việc qua múi giờ, viết báo cáo bằng tiếng Anh, phối hợp nhóm từ xa.
Không thổi phồng. Một khoá học trực tuyến không phải một kỳ trao đổi. Người đọc hồ sơ phân biệt được, và việc thổi phồng làm mất tin tưởng vào toàn bộ phần còn lại.
Một cách nghĩ
Trải nghiệm quốc tế trực tuyến không thay được việc sống và học ở một nước khác — nó thiếu phần môi trường, phần ngôn ngữ hằng ngày, phần va chạm văn hoá.
Nhưng nó cho được ba thứ thật: kinh nghiệm làm việc với người ở bối cảnh khác, một mạng lưới nhỏ, và một sản phẩm cụ thể. Với người không có điều kiện đi, ba thứ đó không nhỏ — và chúng thường đủ để mở cánh cửa cho một cơ hội đi thật về sau.
Hình thức trực tuyến nào có giá trị cao nhất?
Dự án chung giữa các lớp ở hai nước — có làm việc thật với người thật, và nhiều trường đã có sẵn mà sinh viên không biết.
Câu hỏi quan trọng nhất để đánh giá một chương trình?
Có làm việc thật với người khác không, hay chỉ xem nội dung — xem bài giảng của một trường lớn là học nội dung, không phải trải nghiệm quốc tế.
Dấu hiệu nào cần thận trọng với chương trình thu phí?
Không nói rõ ai dạy, nội dung toàn từ chung chung không có đề cương, nhấn mạnh chứng chỉ hơn nội dung, và giảm giá gấp gáp có hạn.
Nên viết vào hồ sơ thế nào?
Mô tả việc đã làm chứ không mô tả chương trình, nêu kỹ năng cụ thể thu được, và không thổi phồng — một khoá trực tuyến không phải một kỳ trao đổi.
