Người mới tốt nghiệp thường chuẩn bị phỏng vấn bằng cách học các câu trả lời mẫu. Cách đó tạo ra những câu trả lời nghe giống nhau, và người phỏng vấn nhận ra ngay.
Ba câu chuyện
Phần lớn câu hỏi về bạn đều có thể trả lời bằng một trong ba câu chuyện, nếu bạn chuẩn bị chúng kỹ:
Một việc bạn chịu trách nhiệm và hoàn thành. Không cần lớn — một bài tập nhóm bạn dẫn dắt, một hoạt động bạn tổ chức, một công việc bán thời gian.
Một khó khăn bạn xử lý. Gồm cả việc bạn đã thử cách gì không được trước khi tìm ra cách được.
Một lần bạn sai và bạn làm gì sau đó. Câu chuyện này được đánh giá cao hơn hai câu kia, và nhiều ứng viên tránh nó.
Với mỗi câu chuyện, chuẩn bị bốn phần: bối cảnh, việc bạn cụ thể làm, kết quả, và điều bạn học được. Kể trong hai phút.
Ba câu chuyện này trả lời được các câu hỏi về tinh thần trách nhiệm, về làm việc nhóm, về áp lực, về thất bại — vốn là phần lớn câu hỏi trong một buổi phỏng vấn.
Khi bạn chưa có kinh nghiệm làm việc
Đây là lo ngại lớn nhất của người mới tốt nghiệp, và nó thường lớn hơn thực tế.
Nhà tuyển dụng cho vị trí dành cho người mới không kỳ vọng kinh nghiệm. Họ tìm ba thứ: bạn học được nhanh không, bạn làm việc được với người không, và bạn có làm việc nghiêm túc không.
Cả ba đều chứng minh được bằng việc học và các hoạt động — nếu bạn kể theo dạng việc bạn làm, không theo dạng tên hoạt động.
Ví dụ: "Em làm khoá luận về X. Phần khó nhất là thu dữ liệu vì Y, em xử lý bằng cách Z, và kết quả là..." — đây là một câu trả lời về năng lực làm việc, dù nó nói về khoá luận.
Chuẩn bị về công ty
Điều tối thiểu: họ làm gì, sản phẩm hoặc dịch vụ chính, và vị trí bạn ứng tuyển nằm ở đâu trong đó.
Không cần nghiên cứu sâu. Nhưng không biết gì là lỗi bị nhận ra ngay và rất khó cứu.
Và chuẩn bị một câu trả lời cho "vì sao em muốn làm ở đây" gắn với điều cụ thể — công việc, sản phẩm, cách họ làm việc. Không phải với quy mô hay danh tiếng của công ty.
Câu hỏi bạn nên đặt lại
Phần này quan trọng hơn nhiều người nghĩ, vì nó cho biết bạn quan tâm tới công việc thật hay chỉ muốn có việc.
Ba câu hỏi tốt:
Một ngày làm việc bình thường của vị trí này gồm những gì?
Ba tháng đầu em được kỳ vọng làm được gì?
Ai sẽ hướng dẫn em, và việc đó diễn ra thế nào?
Câu thứ ba đặc biệt quan trọng với việc làm đầu tiên, vì có người hướng dẫn là yếu tố quyết định bạn học được gì trong năm đầu.
Và nghe câu trả lời — nó là thông tin để bạn quyết định, không chỉ là một câu để hỏi cho có.
Nói về lương
Nếu được hỏi mức mong muốn, hãy có một con số hoặc một khoảng. Nói "em để công ty quyết" làm mất cơ hội đàm phán và không tạo ấn tượng tốt.
Cách chuẩn bị: tìm hiểu mức thị trường cho vị trí đó với người mới — hỏi bạn cùng khoá đã làm, hỏi anh chị khoá trên, xem các tin tuyển dụng có công bố mức.
Và hỏi về cấu trúc, không chỉ về tổng: phần cố định bao nhiêu, phần theo kết quả tính thế nào, có các khoản gì khác. Hai vị trí cùng tổng mức có thể rất khác nhau về phần chắc chắn nhận được.
Năm lỗi thường gặp
Nói xấu nơi cũ hoặc nơi thực tập. Kể cả khi có lý, nó tạo ấn tượng xấu về bạn chứ không về nơi đó.
Trả lời quá ngắn. "Có" hoặc "em nghĩ là được" không cho người phỏng vấn gì để đánh giá. Mỗi câu nên có một ví dụ.
Nói quá dài. Hơn ba phút cho một câu là dài. Nếu bạn không biết đã đủ chưa, hãy dừng và hỏi có cần em nói thêm không.
Phóng đại kinh nghiệm. Người phỏng vấn hỏi tiếp để làm rõ, và phóng đại bị phát hiện làm mất tin cậy cho toàn bộ phần còn lại.
Không mang gì để ghi. Chi tiết nhỏ, và nó nói về cách bạn chuẩn bị.
Nếu không được nhận
Việc này xảy ra nhiều lần với hầu hết mọi người, kể cả với những người giỏi.
Nếu có thể, hãy hỏi phản hồi — một số nơi cho, và nó chỉ ra chính xác nên chuẩn bị gì lần sau.
Và giữ liên lạc nếu buổi phỏng vấn diễn ra tốt mà chỉ không đủ suất. Nhiều người được gọi lại sau vài tháng khi có vị trí khác.
Chuẩn bị phỏng vấn thế nào là hiệu quả nhất?
Chuẩn bị ba câu chuyện — một việc bạn hoàn thành, một khó khăn bạn xử lý, một lần bạn sai — mỗi câu gồm bối cảnh, việc bạn làm, kết quả và điều học được.
Chưa có kinh nghiệm làm việc thì trả lời thế nào?
Kể việc bạn đã làm trong học tập và hoạt động theo dạng năng lực làm việc: vấn đề gì, bạn xử lý thế nào, kết quả ra sao.
Nên hỏi lại gì trong phỏng vấn?
Một ngày làm việc bình thường gồm gì, ba tháng đầu được kỳ vọng làm được gì, và ai sẽ hướng dẫn bạn cùng cách việc đó diễn ra.
Được hỏi mức lương mong muốn thì nên nói gì?
Một con số hoặc một khoảng dựa trên mức thị trường cho người mới, và hỏi thêm về cấu trúc — phần cố định và phần theo kết quả.
