Điều kiện đăng ký học song song, số tín chỉ tối đa mỗi kỳ và quy định về hai văn bằng do quy chế của từng cơ sở quy định và khác nhau đáng kể — đọc quy chế của trường bạn trước khi lập kế hoạch.
Nhiều trường cho phép sinh viên học song song hai chương trình và nhận hai bằng. Trên giấy đây là một cơ hội tốt: thêm một chuyên môn với chi phí thời gian thấp hơn học riêng hai lần.
Trong thực tế, tỷ lệ hoàn thành cả hai thấp hơn nhiều so với tỷ lệ bắt đầu — và các nguyên nhân khá dự đoán được.
Các hình thức
Ba dạng, với khối lượng rất khác nhau:
Hai chương trình cùng trường, có phần trùng. Các môn chung được công nhận cho cả hai, nên tổng khối lượng thấp hơn nhiều so với cộng hai chương trình. Đây là dạng khả thi nhất.
Hai chương trình cùng trường, ít trùng. Khối lượng gần bằng tổng hai chương trình.
Hai chương trình ở hai trường. Ngoài khối lượng, còn vấn đề lịch học xung đột, đi lại, và hai bộ quy chế khác nhau. Dạng khó nhất và nhiều nơi không cho phép.
Việc cần làm đầu tiên: tính phần trùng. Lấy chương trình của cả hai ngành, đối chiếu, và đếm số tín chỉ được công nhận cho cả hai. Con số này quyết định mọi thứ sau đó.
Điều kiện thường gặp
Bốn nhóm, và chúng khác nhau theo trường:
Kết quả học tập tối thiểu ở chương trình thứ nhất — thường phải đạt một mức nhất định sau một số học kỳ.
Đã hoàn thành một số tín chỉ nhất định trước khi được đăng ký chương trình thứ hai.
Giới hạn số tín chỉ đăng ký mỗi kỳ — đây là ràng buộc thực tế nhất và nó quyết định bạn có rút ngắn được thời gian hay không.
Điều kiện duy trì — nếu kết quả xuống dưới mức nào đó thì có bị dừng chương trình thứ hai không.
Khối lượng thật
Đây là chỗ người ta hay tính thiếu.
Ba điểm:
Tín chỉ không phản ánh đúng khối lượng. Một môn ba tín chỉ có đồ án tốn gấp nhiều lần một môn ba tín chỉ chỉ có thi cuối kỳ.
Các mốc dồn vào cùng thời điểm. Cả hai chương trình đều có kỳ thi và hạn nộp vào cùng tuần — vì lịch học kỳ giống nhau. Đây là điều làm khối lượng thật cao hơn nhiều so với con số trung bình.
Thời gian đi lại và chờ giữa các tiết nếu hai chương trình ở hai cơ sở.
Một cách ước lượng thực tế hơn: tính số giờ thật cho một học kỳ nặng nhất, không tính trung bình cả khoá.
Ai làm được
Bốn điều kiện, và nên có cả bốn:
Kết quả ở chương trình thứ nhất đang tốt, không chỉ đủ. Nếu đang phải cố để qua môn thì thêm một chương trình là không khả thi.
Hai ngành có phần trùng đáng kể, hoặc ít nhất bổ trợ nhau.
Không phải đi làm thêm nhiều. Học song song gần như chiếm toàn bộ thời gian ngoài giờ.
Có lý do cụ thể. "Để có thêm một bằng" không phải lý do đủ — vì hai bằng không tự động tốt hơn một bằng và nhiều kinh nghiệm khác.
Bốn rủi ro
Kết quả ở cả hai đều giảm. Đây là kết cục phổ biến nhất, và nó tệ hơn việc học tốt một chương trình.
Mất các cơ hội khác. Thực tập, nghiên cứu với thầy cô, hoạt động, làm thêm đúng ngành — những thứ này thường có giá trị với nhà tuyển dụng hơn một tấm bằng thứ hai.
Điểm này đáng cân nhắc kỹ: một bằng kèm một kỳ thực tập tốt và một dự án nghiên cứu thường mạnh hơn hai bằng không có gì khác.
Kéo dài thời gian. Nhiều người không rút ngắn được như dự tính và tốt nghiệp muộn cả hai.
Kiệt sức. Ba bốn năm ở cường độ cao liên tục, không có thời gian nghỉ giữa các kỳ.
Các lựa chọn thay thế
Bốn cách đạt mục tiêu tương tự với chi phí thấp hơn:
Chuyên ngành phụ nếu trường có — khối lượng nhỏ hơn nhiều và vẫn cho một nền trong lĩnh vực thứ hai.
Học các môn tự chọn của ngành kia mà không lấy bằng.
Học thêm một chứng chỉ chuyên môn — với nhiều lĩnh vực, một chứng chỉ được công nhận trong ngành có giá trị thực tế hơn một tấm bằng cử nhân thứ hai.
Học lên cao học ở ngành thứ hai sau khi tốt nghiệp — tốn thời gian hơn nhưng sâu hơn nhiều.
Nếu đã bắt đầu
Ba việc trong học kỳ đầu học song song:
Lập lịch thật cho một tuần — mọi tiết học, mọi hạn nộp, thời gian tự học, thời gian đi lại. Nếu con số vượt quá mức bạn duy trì được thì biết sớm hơn muộn.
Xác định ưu tiên rõ. Nếu phải chọn, chương trình nào là chính? Quyết định này nên đưa ra trước khi gặp tuần dồn việc, không phải trong lúc đó.
Đặt một mốc đánh giá — cuối học kỳ đầu, xem kết quả cả hai và quyết định tiếp tục hay dừng.
Và một điều nên nói rõ: dừng chương trình thứ hai không phải thất bại. Các tín chỉ đã học thường vẫn được công nhận ở dạng nào đó, và quyết định dừng sớm để học tốt một chương trình là một quyết định đúng, không phải một sự bỏ cuộc.
Việc cần làm đầu tiên là gì?
Tính phần trùng — đối chiếu chương trình của cả hai ngành và đếm số tín chỉ được công nhận cho cả hai; con số này quyết định mọi thứ sau đó.
Vì sao khối lượng thật cao hơn con số tín chỉ?
Vì các mốc thi và hạn nộp của cả hai chương trình dồn vào cùng tuần, do lịch học kỳ giống nhau.
Rủi ro phổ biến nhất là gì?
Kết quả ở cả hai chương trình đều giảm — và điều đó tệ hơn việc học tốt một chương trình.
Có lựa chọn nào thay thế không?
Chuyên ngành phụ, học các môn tự chọn của ngành kia mà không lấy bằng, một chứng chỉ chuyên môn, hoặc học lên cao học ở ngành thứ hai.
